Bouldering, czyli wspinaczka bez asekuracji po kilkumetrowych formacjach skalnych, staje się coraz bardziej popularny. Jednym z kluczowych elementów tej dyscypliny jest umiejętność oceny trudności danej drogi, czyli tak zwanego boulderu. To właśnie skala trudności pozwala wspinaczom wybrać wyzwania odpowiednie do ich umiejętności i śledzić swoje postępy.
Ale jak właściwie oceniana jest trudność boulderów i jakie skale są używane?
Czym jest trudność boulderu?
Ocena trudności boulderu zależy od kilku czynników:
- Siła: To jeden z podstawowych elementów. Drogi o wysokiej trudności często wymagają dużej siły m.in. palców, rąk oraz siły ogólnej (np. core)
- Technika: Bouldery to nie tylko siła. Często kluczem do sukcesu jest opanowanie konkretnych ruchów i odpowiednie ułożenie ciała.
- Wytrzymałość: Dłuższe bouldery wymagają większej wytrzymałości.
- Kreatywność: Wspinacz musi znaleźć najlepszą sekwencję ruchów, aby pokonać problem.
- Fizyczne aspekty: Wzrost, rozpiętość ramion i inne cechy fizyczne mogą wpływać na to, jak trudny będzie dany boulder dla konkretnej osoby.
Ostateczna wycena boulderu sprowadza się do konsensusu wśród osób, które go zrobiły. Brany jest pod uwagę najłatwiejszy sposób przejścia (najłatwiejszy patent). Czyli jeżeli ktoś zrobił dany boulder i nie pomyślał, że można zastosować inną sekwencję ruchów, uzna, że ma to pewną wycenę, jeżeli przyjdzie kolejna osoba i znajdzie łatwiejszy sposób, to ta druga wycena będzie obowiązywać. Tak samo jest ze wzrostem, jeżeli ktoś zrobi jakiś boulder i przyjdzie wyższa osoba i np. ominie trudności (wykorzystując zasięg ramion), to mówi się wtedy, że jest to parametryczne (tzw. morpho – odnosi się to do tego, że dany boulder premiuje osoby o pewnych cechach, na które się nie ma wpływu np. wzrost, wielkość dłoni, grubość palców itp.), ale zostaje wycena od tej osoby, której było łatwiej.
Historycznie również techniczne trudności są mniej wyceniane, ponieważ jak już się nabędzie daną umiejętność, to nie sprawia to dużych problemów, więc ciężko to wycenić.
Najpopularniejsze skale trudności w boulderingu
Na świecie używa się kilku różnych skal, ale dwie z nich są najbardziej rozpowszechnione.
Skala V (Verma)
Skala Verma, to system używany głównie w Stanach Zjednoczonych. Została stworzona w Hueco Tanks w Teksasie, a jej nazwa pochodzi od imienia Johna Vermina Shermana, jednego z pionierów boulderingu. Skala zaczyna się od V0, co oznacza najłatwiejszy poziom boulderingu, i biegnie w górę. W momencie pisania tego artykułu najtrudniejsze bouldery na świecie są oceniane na V17.
Skala Fontainebleau
Skala Fontainebleau, często nazywana po prostu skalą Font lub skalą francuską, jest dominującym systemem w Europie. Nazwa pochodzi od historycznego lasu Fontainebleau pod Paryżem, jednej z kolebek boulderingu. Skala ta jest bardziej złożona niż skala V, używa cyfr i liter. Stopnie są oznaczone cyframi (np. 6) z dodatkowymi modyfikacjami literowymi (np. 6A, 6B, 6C) i opcjonalnym znakiem plusa (np. 6A+). Skala ta zaczyna się trochę niżej niż skala Verma, ale tak jak i ona, nie jest zamknięta od góry, a najtrudniejsze obecnie bouldery na świecie osiągają poziom 9A.
Porównanie i konwersja skal
Dla wspinaczy ważne jest zrozumienie, jak te dwie skale się do siebie odnoszą. Chociaż nie ma idealnego przełożenia, istnieją powszechnie akceptowane tabele konwersji, które pomagają w ocenie trudności. Poniżej znajduje się uproszczona tabela, która przedstawia, jak te skale się do siebie mają.
Nasza skala trudności
Na naszych boulderowniach obowiązuje skala od 1 do 10, gdzie 1 jest najłatwiejszym boulderem, a 10 najtrudniejszym. Wyceny są proponowane przez naszych routesetterów (osoby, które układają bouldery) i zdarza się, że są niedoskonałe, ale tak właśnie jest również w skałach. Porównanie parunastoruchowego boulderu w dużym przewieszeniu, do skomplikowanego skoku na pionie jest bardzo trudne i ile osób, tyle opinii.
Podsumowanie
Systemy oceniania trudności w boulderingu są narzędziem, które pomaga wspinaczom poruszać się po świecie problemów i wyzwań. Problem, który z tego wynika, to traktowanie wyceny jako wartości absolutnej. Często jest tak, że dwa bouldery o tej samej trudności odczuwamy jako zupełnie inne, często ze względu na to, że jakieś ruchy nam bardziej pasują, a jakieś mniej, jeden robiliśmy, jak były dobre warunki, a drugi jak była np. duża wilgoć, czy po prostu mieliśmy gorszy dzień. Do tego, wycena to pewien zakres, i boulder może być zarówno łatwy bądź trudny jak na np. 7A. Choć skalę trudno jest uznać za idealną, daje ona wspinaczom punkt odniesienia do ich postępów i pozwala na komunikację. Niezależnie od tego, czy wspinasz się na ściankach wspinaczkowych, czy na naturalnych kamieniach, znajomość tych skal to klucz do lepszego zrozumienia boulderingu.
